Tôi vừa kết thúc công việc làm giám khảo chấm thi tốt nghiệp THPT 2011, theo công văn triệu tập của Sở Giáo Dục Đào tạo Nam Định từ ngày 7 tháng 6 đến ngày 13 tháng 6. Cái nóng oi bức của tháng sáu trên Thành Nam cộng với không khí làm việc nghiêm túc cẩn trọng của một giám thị, thật mệt mỏi biết nhường nào!. Nhưng có lẽ bực bội nhất chính là những lúc đọc và chấm phải những bài văn “củ chuối ”…

       Những bài văn “ củ chuối” là tên gọi nôm na của  những bạn đồng nghiệp chúng tôi khi gặp những bài làm văn ngây ngô, câu cú lủng củng, thậm chí lỗi diễn đạt, hay mắc phải những nhầm lẫn sai sót đến ngớ ngẩn, nếu không gọi quá mức là “ bị chập” …bị “bệnh thần kinh”...

              Sự thật là khi chấm phải những bài văn “củ chuối “ ấy, chúng  tôi đều thấy Tức - Bực - Buồn cười. Có cảm giác tức bực bởi lẽ những sai sót không đáng có trong làm văn, nhưng chính những bài kiểu này giám thị chúng tôi lại phải tốn nhiều thời gian hơn khi chấm để tìm tiếp những sai sót ấy. Song cũng thật buồn cười bởi chính những gì bài làm của học sinh khác thường ấy..!.Đơn cử một vài trường hợp như: Trong đề thi tốt nghiệp câu hỏi dạng 2 điểm có câu: Trong đoạn cuối truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu, nhân vật nghệ sĩ Phùng mỗi khi ngắm kỹ và nhìn lâu hơn  tấm ảnh do mình chụp thường thấy hiện lên những hình ảnh nào? Những hình ảnh đó nói lên điều gì?. Ngay trong câu hỏi cũng đã nêu rõ là nhân vật nghệ sĩ Phùng, vậy mà có rất nhiều bài làm học sinh vẫn trả lời thản nhiên trong bài làm của mình là nhân vật “Nghị sĩ Phùng…”(nhầm lẫn giữa tên gọi một người được bầu vào nghị viện hay quốc hội của một số nước dân chủ ), hay chi tiết người đàn bà hàng chài mặt rỗ bước ra từ tấm ảnh ở cuối truyện, nhiều học sinh vẫn viết là “ người đàn bà mặt giỗ”...” người đàn bà hàng chài từ từ bước ra từ đống gạch “.! ( liên tưởng tới tác phẩm Chí Phèo chăng?) .Học sinh nhầm về hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm, không nắm được bối cảnh giao tiếp rộng của tác phẩm ( hoàn cảnh ra đời, không gian , thời gian của tác phẩm): Độc giả khá rõ về  nhà thơ Quang Dũng gắn liền với sự ra đời của bài thơ Tây Tiến là hành trình gian khổ của người lính Bộ đội Cụ Hồ trên địa danh Tây Bắc của tổ quốc.Vậy mà trong bài làm học sinh khẳng định ”Quang Dũng là nhà thơ chuyên viết về những người dân và người lính nơi núi rừng Tây Nguyên…” (nhầm với nhà văn Nguyên Ngọc?). Hay trong bài làm học sinh không phân biệt giữa nhà văn và nhà thơ: tên tuổi của nhà Văn Kim Lân gắn liền với truyện ngắn ”Vợ Nhặt”, bài làm của học sinh viết “…Vợ nhặt là tác phẩm tiêu biểu cho đời thơ Kim Lân…”… và còn nhiều bài làm văn với những lời nhận định đáng “kinh ngạc” nữa…Ví như khi phân tích nhân vật Tràng trong tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân , học sinh toàn kể lể, tóm tắt lại chi tiết tình huống chứ không phải là kiểu bài phân tích nhân vật văn học. Có bài của học sinh nọ khi phân tích về lai lịch, gia cảnh của Tràng đã viết : “…Tràng là tên gọi một dụng cụ làm của thợ mộc…hình hài xấu xí…” Và còn nhiều đoạn văn “ hay ho” nữa của HS làm bài mà đồng nghiệp tôi khi chấm đã đọc và kể lại…

Tất cả những trường hợp nêu trên là cá biệt chứ không phải là tất cả.Tuy nhiên cũng đủ để cho chúng ta thấy được hiện trạng dạy và học môn văn hiện nay, đặc biệt là cách học máy móc, đối phó của một số học sinh. Hiện tượng trên ngày càng xuất hiện nhiều , sau mỗi kì thi đại học, cao đẳng báo chí lại dẫn ra rất nhiều bài văn” củ chuối “ của học sinh điều đó lại dóng lên hồi chuông cảnh báo về hiện trạng, sự thu hút của bộ môn văn trong các trường phổ thông. Càng làm đau đầu những nhà giáo dục, đặc biệt những thầy cô giáo đang trực tiếp giảng dạy bộ môn văn sẽ không khỏi trạnh lòng bởi hiện tượng chữ tác đánh chữ tộ, chữ thầy lại trả cho thầy, dậy một đằng làm một nẻo…

   “ Biết rồi khổ lắm nói mãi ..!” những có lẽ vẫn phải nói và nói nhiều hơn, để tất cả người dạy và người học biết đến thực trạng đáng báo động trên, đồng thời cần phải phải xác định rõ đối tượng, động cơ và mục đích học tập của bộ môn , gắn liền với quá trình tự học của mỗi người học sinh, tăng cường các giờ làm văn và  trả chữa bài làm văn cho học sinh.Tránh việc tùy tiện suy diễn ” tán chữ “…Có như thế thì hiện tượng những bài văn “ củ chuối” mới chấm dứt..!

                                                                                     Thành Nam, ngày 14 tháng 6 năm 2011