Giáo Viên: Nguyễn Minh Trí
Trường THPT Thịnh Long - Hải Hậu - Nam Định
Th?ch Lam
HAI ĐỨA TRẺ
- THẠCH LAM -
A. Tìm Hiểu Chung.
1. Tác giả.
Thạch Lam (1910 – 1942) tên thật là Nguyễn Tường Vinh (em của Nhất Linh, Hoàng Đạo của nhóm Tự lực văn đoàn)
- Thạch Lam có sở trường về thể loại truyện ngắn.
Bút pháp trong sáng, tinh tế cất lên từ một tấm lòng đôn hậu và
rất nhạy cảm với thế giới quan con người.
- Thạch Lam có quan niệm về văn chương rất lành mạnh và tiến bộ:
“Văn chương không phải là sự thoát li hay lãng quên. Văn chương
là vũ khí thanh cao và đắc lực mà chúng ta có. Nó làm thay đổi xã
hội giả dối và tàn ác. Nó làm cho lòng người trong sạch và phong
phú hơn”
HAI ĐỨA TRẺ
- THẠCH LAM -
A. Tìm Hiểu Chung.
1. Tác giả.
2. Tác phẩm.
- Các tập truyện ngắn
Gió đầu mùa.
Nắng trong vườn.
Sợi tóc.
- Tập tùy bút: Hà Nội băm sáu phố phường.
- Tiểu luận và phê bình: Theo dòng.
Truyện ngắn “Hai Đứa trẻ” nằm trong tập Nắng trong Vườn.
HAI ĐỨA TRẺ
- THẠCH LAM -
+ Bối cảnh của truyện: quê ngoại, phố huyện Cẩm Giàng.
+ Đặc điểm: truyện không có cốt truyện. Hòa quyện hiện thực
và lãng mạn trữ tình.
C�C T�C PH?M C?A TH?CH LAM
1.Bố cục: Truyện ngắn chia thành 3 đoạn:
Đoạn 1: Từ đầu đến … nhỏ về phía làng” – Tâm trạng của Liên
trước cảnh chiều tàn nơi phố huyện.
Đoạn 2: tiếp đó đến … mơ hồ không hiểu – Tâm trạng của Liên
trước cảnh đêm của phố huyện.
Đoạn 3: Phần còn lại – tâm trạng của Liên trước cảnh chuyến tàu đêm đi qua.
2. Chủ đ ề:
Miêu tả tâm trạng của hai đứa trẻ trước cảnh chiều buông, đêm
xuống, khuya về để làm rõ cuộc sống quẩn quanh, mỏi mòn, chìm
khuất cùng ước mơ nhỏ nhoi của những con người nơi phố huyện.
A. Tìm Hiểu Chung.
1. Tác giả.
2. Tác phẩm.
B. Đọc - hiểu văn bản
I. Đọc - bố cục
HAI ĐỨA TRẺ
- THẠCH LAM -
II.Tìm hiểu văn bản.
1. Tâm trạng của hai đứa trẻ trước cảnh chiều tàn.
a. Cảnh chiều tàn được miêu tả bằng những âm thanh:
- Tiếng trống thu không: báo hiệu trời sắp tối.
- Tiếng ếch nhái từ đồng xa vọng vào.
- Trong cửa hàng muỗi bắt đầu vo ve.
b. Cảnh chiều tàn được miêu tả bằng hình
ảnh của không gian.
- Phương Tây đỏ rực như lửa cháy.
- Đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn.
- Dãy tre làng đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền trời.
c. Cảnh chiều tàn được miêu tả bằng hình ảnh sinh hoạt của con người.
- Chợ đã vãn, chỉ còn lại rác rưởi.
- Một vài người về muộn, trẻ con đi lại tìm tòi, nhặt nhạnh những
thứ người ta vứt đi.
HAI ĐỨA TRẺ
- THẠCH LAM -
- Cảnh phiên chợ tàn -
“Liên ngồi yên lặng…đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần…không hiểu sao Liên lại buồn man mác trong thời khắc của ngày tàn…”
II. Tìm hiểu văn bản.
1. Tâm trạng của hai đứa trẻ trước cảnh chiều tàn.
HAI ĐỨA TRẺ
- THẠCH LAM -
d.Tâm trạng của Liên và An
- Nỗi buồn thấm thía: chiều tàn, chợ tàn
- Sự thương cảm với những đứa trẻ con nhà nghèo.
- Liên cảm nhận được mùi riêng của quê hương.
Liên và An cảm thông xót thương cho những kiếp người tàn tạ(Mẹ con chị Tí, bà cụ Thi điên)
2. Tâm trạng của hai đứa trẻ khi đêm xuống.
Bóng tối bao trùm: tối con đường thăm thẳm, tối con đường
qua chợ, các ngõ về làng càng sẫm đen hơn.
- Hình ảnh ngọn đèn chị Tí: ngầm nói lên sự tàn lụi



Bóng tối là thủ pháp nghệ thuật gây ấn tượng cho người đọc.
Bóng tối ấy gợi về những kiếp người, sống vật vờ, le lói, chìm trôi.
a. Phố huyện đầy bóng tối.
- Bóng tối ngập tràn trong đôi mắt của Liên.
- Ánh sáng nhỏ bé yếu ớt (khe sáng, hột sáng…)
HAI ĐỨA TRẺ
- THẠCH LAM -
2. Tâm trạng của hai đứa trẻ khi đêm xuống.
a. Phố huyện đầy bóng tối.
b. Những thân phận con người nơi phố huyện.
Đó là mẹ con chị Tí:
+ Khách của chị là những anh lính lệ, vậy mà ngày nào cũng dọn
ra đến tận đêm.
->Chị than thở: “ ôi chao, sớm với muộn mà có ăn thua gì” nghe
thật chua chát, ngao ngán.
+ Hàng hóa bày bán thật lèo tèo, chỉ vài bát
nước chè, vài điếu thuốc lào.
+ Ngày mò cua bắt tép, tối dọn hàng nước
nhỏ xíu.
- Gia đình bác xẩm:
+ Ngồi trên manh chiếu, cái thau sắt để trước mặt.
+ Thỉnh thoảng góp chuyện bằng vài tiếng
đàn bầu bần bật trong yên lặng.
+ Thằng con bò ra đất, nghịch nhặt những rác bẩn vùi trong cát.
- Gánh phở bác Siêu:
Cụ Thi điên: dễ sợ, cười khanh khách, cút rượu uống ực
 sản phẩm của cuộc sống mòn mỏi, quẩn quanh.
Chị em Liên với cửa hàng tạp hóa nhỏ xíu, chỉ vài lá thuốc,vài
bánh xà phòng, đến ngày phiên cũng chẳng ăn thua gì.
2. Tâm trạng của hai đứa trẻ khi đêm xuống.
b. Những thân phận con người nơi phố huyện.
“ Chừng ấy con người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng
cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ”
Bác phở Siêu có nguy
cơ đáng sợ nhất vì ở cái đất nghèo này, phở của bác là mốn quà xa xỉ.
Gánh phở rong
c.Tâm trạng của Liên trước khung cảnh khi đêm xuống:
+ Liên ngồi yên không động đậy: ngắm sao, suy nghĩ về cuộc sống..
+ Liên hồi tưởng về thời quá vãng với những kỉ niệm đẹp:
(cuộc sống cơ cực đã cướp mất tuổi thơ).
2. Tâm trạng của hai đứa trẻ khi đêm xuống.
a. Phố huyện đầy bóng tối.
HAI ĐỨA TRẺ
- THẠCH LAM -
b. Những thân phận con người nơi phố huyện.


Bác Siêu
gánh phở ế ẩm…làm ăn khó khăn.

Gia đình bácXẩm:
gánh hát ế ẩm, xin ăn khó khăn.
Cụ Thi hơi điên với kiếp đời tàn lụi.

Chị em Liên cuộc
sống eo hẹp, gia cảnh khó khăn.
.
Cảnh những kiếp người tàn:
2. Tâm trạng của hai đứa trẻ khi đêm xuống.
b. Những thân phận con người nơi phố huyện.
Mẹ con chị Tý cuộc sống nghèo khổ, ế ẩm.
 Cái ngồi yên lặng và cảm giác mơ hồ khó hiểu, diễn tả nỗi buồn đầy cảm thương của Liên trước những mảnh đời, thân phận nơi tăm tối này.
Bóng tối tràn lan, ánh sáng yếu ớt, chỉ còn tâm hồn Liên là nguồn
sáng. Đó là tâm hồn biết yêu thương và biết ước mơ
(nét đẹp trong tâm hồn)
c.Tâm trạng của Liên trước khung cảnh khi đêm xuống:
2. Tâm trạng của hai đứa trẻ khi đêm xuống.
HAI ĐỨA TRẺ
- THẠCH LAM -
* Tiểu kết:
- Nội dung: Bức tranh phố huyện lúc chiều buông đẹp nhưng buồn, khung cảnh nghèo nàn, nhịp sống đơn điệu quẩn quanh tù túng khi đêm xuống (Giá trị hiện thực, nội dung nhân đạo)
Nghệ thuật:
+ Giọng văn: nhẹ nhàng, cảm xúc tinh tế.
+ Đan xen giữa yếu tố hiện thực và lãng mạn trữ tình.
+ Ngôn ngữ giàu chất thơ
CỦNG CỐ
1. Tâm trạng của hai đứa trẻ trước cảnh chiều tàn.
2. Tâm trạng của hai đứa trẻ khi đêm xuống.