Người soạn: Nguyễn Minh Trí
Trường THPT Thịnh Long - Hải Hau - Nam Định
Rừng Xà nu
- Nguyễn Trung Thành -
TIẾT SỐ : 64 + 65
I- TIỂU DẪN
1- Tác giả Nguyễn Trung Thành
Là nhà văn quân đội
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ ông hoạt động chủ yếu ở chiến trường Tây Nguyên .
 Am hiểu và gắn bó máu thịt với cảnh vật và con người Tây Nguyên


Sáng tác mang đậm khuynh hướng sử thi: Phản ánh những vấn đề trọng đại liên quan đến vận mệnh dân tộc; xây dựng những hình tượng anh hùng tiêu biểu cho CNAHCM Việt Nam

- Tác phẩm tiêu biểu: ( SGK)
Nguyễn Trung Thành
2-Tác phẩm
- Naêm1965 Mĩ đổ quân ào ạt vào Miền Nam và mở rộng đánh phá Miền Bắc. Cả nước sục sôi trong không khí chống Mĩ cứu nước. “ Rừng Xà-nu” ra đời .
+ Đăng lần đầu trên tạp chí văn nghệ Quân giải phóng miền Trung Trung bộ ( số 2 năm 1965 ).
+ Được đưa vào tập truyện kí “ Trên quê hương những anh hùng điện Ngọc”- 1969.
I- TIỂU DẪN
1- Tác giả Nguyễn Trung Thành
II- ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1- Đọc – tóm tắt:
2. Nhan đề tác phẩm

- Rừng xà nu ẩn chứa cái khí vị riêng Tây Nguyên, gợi lên vẻ đẹp hùng tráng, sức sống bất diệt của cây và tinh thần bất khuất của người Tây Nguyên.

- Rừng xà nu mang nhiều tầng nghĩa bao gồm cả ý nghĩa tả thực lẫn ý nghĩa tượng trưng.

-Tên tác phẩm như đã chứa đựng được cảm xúc của nhà văn và linh hồn tư tưởng chủ đề tác phẩm.
Nhan đề của tác phẩm gợi
Cho em suy nghĩ gì .?
H×nh t­îng c©y xµ nu ®­îc miªu t¶ ®Ëm nÐt
ë phÇn nµo cña tp ? Em h·y t×m vµ ®äc ®o¹n ®ã?
3. Hình tượng rừng xà nu
Cây xà nu, rừng xà nu tạo nên một không gian nghệ thuật đậm đà chất Tây Nguyên
3. Hình tượng rừng xà nu
+ Rừng xà nu hứng chịu sự bắn phá huỷ diệt của đại bác Mĩ suốt trong một thời gian dài. Cây xà nu đầy thương tích , chết chóc…
+ Cây xà nu giàu sức sống, có năng lực sinh sôi nẩy nở cực kì mạnh mẽ; ham ánh sáng , khí trời …
+ Phaåm chaát: Cây xà nu gắn bó mật thiết với đời sống nhân dân làng Xô Man trôû thaønh moät phaàn maùu thòt trong ñôøi soáng cuûa ngöôøi daân laøng.
Röøng Xaø nu ñöôïc mieâu taû veà diện mạo, ñaëc tính
phaåm chaát ntn?
* Vẻ đẹp di?n m?o, đặc tính:
- Cây Xà nu đã trở thành một phần máu thịt trong đời sống vật chất và tinh thần của người dân làng Xô Man.
- Lửa Xà nu cháy trong mỗi nhà, trong bếp lửa nhà Ưng
- Khói xà nu xông bảng nứa cho Tnú và Mai học chữ để mai sau làm cán bộ
- Đuốc xà nu Tnú soi cho Dít giần gạo; khói xà nu trên gương mặt của các em bé
- Ánh đuốc Xà nu đêm đêm soi sáng cho dân làng mài giáo mác chuẩn bị khởi nghĩa
- Dầu Xà nu giặc dùng để đốt mười đầu ngón tay Tnú
Hình ảnh Xà nu luôn gắn bó với niềm vui nỗi đau…giao hoà, chiếu ứng với cuộc sống người Tây Nguyên
Cây Xà nu có ý nghĩa như thế nào đối với
cuộc sống dân làng Xô Man.?
3. Hình tượng rừng xà nu
3. Hình tượng rừng xà nu
- Cây xà nu là biểu tượng cho cuộc sống và phẩm chất cao đẹp của người Xô Man: bất khuất, kiên cường.


Dân làng Xô Man bị giết hại (Anh Xút, bà Nhan; mẹ con Mai ) hoặc phải mang thương tật suốt đời( Tnú)
- Cây xà nu chịu thương tích, chết chóc.
- Cây xà nu ham ánh sáng và khí trời,
- Các thế hệ người Xô Man kế tiếp nhau đứng dậy chiến đấu giành lấy sự sống , tự do.
Có sức sống mãnh liệt, beàn bæ…
- Con người Tây Nguyên tha thiết yêu tự do yêu cách mạng

Ý nghĩa biểu tượng ?
3. Hình tượng rừng xà nu
Gi?ng van thi?t tha, d?y s?c bi?u c?m
- Sử dụng nhân hóa như một phép tu từ chủ đạo.
Nhà văn đã sử dụng những thủ pháp nghệ thuật nào.?
Mieâu taû caây Xaø nu trong söï so saùnh ñoái chieáu: nhaân hoaù , aån duï, töôïng tröng…
Rừng xà nu hứng chịu sự bắn phá huỷ diệt .Cây xà nu đầy thương tích , chết chóc
“ Hầu hết đạn đại bác đều rơi vào ngon đồi Xà nu…”
“ Cả rừng Xà nu hàng vạn cây không có cây nào là không bị thương…”
“ Có những cây bị chặt đứt ngang nửa thân mình …
“ Ở chỗ vết thương nhựa ứa ra… bầm lại, đen và đặc quánh như một cục máu lớn.”
Lấy nỗi đau và vẻ đẹp của con người làm chuẩn mực để nói về xà nu khiến xà nu trở thành một ẩn dụ cho con người, một biểu tượng của Tây Nguyên bất khuất, kiên cường.
Em có nhận nhét gì về hình ảnh rừng xà nu xuất hiện
ở đầu truyện và được lặp lại ở cuối tác phẩm.?
Ở đọan kết :
+ . "vô số những cây con mọc lên. Cĩ những cây mới nhú khỏi mặt đất, nhọn hoắt như những mũi lê".
+. "Đến hút tầm mắt cung khơng th?y gì kh�c ngồi những rừng xà nu nối tiếp đến chân trời".
Hình ảnh được l?p lại nhưng lại có sự phát triển về ý nghĩa biểu tượng trọn vẹn cho nỗi đau, phẩm chất sức mạnh của dân làng
Xô-man, gợi ý nghĩa nhan đề tác phẩm : Rừng xà nu.

Hình ảnh Xà-nu giàu ý nghĩa hiện thực và biểu tượng cho
sức sống bất diệt tinh thần chiến đấu quật cường, anh dũng của
nhân dân Tây Nguyên.

Hình ảnh Xà nu là một biểu tượng nghệ thuật đẹp, giàu giá trị
thẩm mĩ, góp phần làm nổi bật chủ đề và tạo không khí
Tây Nguyên, taïo neân maøu saéc söû thi vaø söï laõng maïn bay boång.
Em hãy phát biểu khái quát những cảm nhận
của mình về hình tượng rừng xà nu trong truyện?
X
Dặn dò
Tìm đọc trọn vẹn tác phẩm
Phân tích hình tượng Xà –nu
Chuẩn bị tiếp tiết 2 “ Rừng Xà- nu”:
+ Hình tượng Tnú
+ Hình tượng các nhân vật khác ( cụ Mết- Mai- Dít- Heng …)
XIN Cảm ơn quý thầy cô giáo
và các em học sinh

Giáo Viên: Nguyễn Minh Trí
Trường THPTThịnh Long - Hải Hậu - Nam Định
Mail : Trivanthinhlong@Gmail.com.vn
Website : http://violet.vn/tri8x/
4. Cuộc sống đau thương và tinh thần quật khởi của dân làng Xôman .
a. Cuộc sống đau thương và tinh thần quật khởi của cả buôn làng Xô man :
+ Cả buôn làng bị giặc tàn sát, giết hại dã man.
+ Kẻ thù càng tàn sát, nhân dân càng sôi sục căm thù đứng lên đánh giặc.

b. Các nhân vật tiêu biểu :
- Cụ Mết. -Tnú - Mai .
- Dít. - Bé Heng.


Nh�n v?t c? M?t :
- Cụ già 60 tuổi : mắt sáng , râu dài tới ngực , bàn tay nặng trịch như kềm sắt, ngực căng , tiếng nói ồ ồ dội vang ..
=> Ở cụ toát ra nét đẹp quắc thước , cứng cõi , lẫm liệt , mạnh mẽ..
- Già làng có uy tín và được kính trọng
- Trầm tỉnh , sáng suốt , dày dạn kinh nghiệm : hiểu rằng đánh Mỹ là phải đánh lâu dài
- Là người cổ động tổ chức , điều hành phong trào đấu tranh
Nhân vật gạch nối giữa quá khứ và hiện tại , là điểm tựa vững chắc cho thế hệ trẻ trong kháng chiến chống Mỹ
Nhân vật được xây dựng bằng bút pháp sử thi và cảm
hứng lãng mạn ,cụ Mết tượng trưng cho lịch sử ,
cho truyền thống hiên ngang bất khuất , cho sứcsống bền bỉ của dân làng Xô Man.
Nhân vật Tnú
- Tnú mồ côi cha mẹ từ nhỏ , được chăm sóc nuôi dưỡng bởi bàn tay dân làng Xô Man “ Đời nó khổ , nhưng bụng dạ nó sạch như nước suối làng ta ”
- Tính cách : gan góc , táo bạo , dũng cảm ( từ nhỏ đã tiếp tế liên lạc , bảo vệ cán bộ )
- Dũng cảm trung thành với cách mạng
- Giàu tình thương đối với mọi người : với vợ con , với dân làng , với quê hương…( chi tiết nghe tiếng chày rộn rã , ngụm nước suối ngọt lành)
- Có tính kỉ luật cao ( về phép và trả phép đúng hạn )
khi còn lành lặn học chữ vụng về , đập đá vào đầu tự trừng phạt vì học chậm …
Khi bị bắt bị tra hỏi đặt tay lên bụng mình “ cộng sản ở đây này …”
Khi bị tra tấn giặc tẩm dầu Xànu và đốt 10 đầu ngón tay nghiến răng chịu đựng..
Chứng tích tội ác của kẻ thù mà Tnú mang theo suốt đời..ngọn lửa của lòng căm hận , châm bùng ngọn lửa đồng khởi.
Anh là cây Xà Nu đã trưởng thành , là thế hệ nối tiếp cha anh , là lực lượng nòng cốt của cuộc chiến đấu hôm nay . Con người có cuộc đời và số phận bi tráng , là hình ảnh con người TN bất khuất .
Nhân vật Tnú
được xây
dựng qua hình ảnh
đôi bàn tay
Nhân vật Dít :
- Cô gái trẻ giàu nghị lực , là hiện thân và sự tiếp nối của Mai
- Gan lì từ nhỏ : từ bé đã tiếp tế liên lạc bị bắt bị đạn bắn quanh người vẫn không sợ
- Có bản lĩnh vững vàng và trưởng thành mau lẹ : thay đổi từ hình dạng , lời nói , đến việc làm
Nhân vật Dít đặc biệt được xây dựng qua hình ảnh đôi mắt
Khi bị khủng khoảng tâm lý đôi mắt mở to trừng trừng nhìn bọn lính
Đôi mắt ráo hoảnh - lầm lì không nói gì (trước cái chết bi thảm của chịgái
Đôi mắt mở to bình thản nghiêm nghị
Cô hiện thân cho cây Xà Nu đã trưởng thành và trở thành người lãnh đạo nguyên tắc , bản lĩnh nhưng rất tình cảm với mọi người
Nhân vật bé Heng
- Lớp măng non nối tiếp cha ông đánh giặc
- Chú bé hồn nhiên tươi sáng , sống động
- Hình ảnh chú bé “ súng đeo chéo ngang lưng ra vẻ người lính thực sự” rất có ý nghĩa
Tượng trưng cho cây Xà Nu con đầy sinh lực và nhựa sống , hứa hẹn trở thành lực lượng kế tục trong cuộc chiến đấu dài lâu với kẻ thù
Sơ kết :
Hình ảnh con người TN với đầy đủ các thế hệ, tiêu biểu cho các phẩm chất, khí phách của một tập thể anh hùng mỗi nhân vật để lại trong lòng người đọc những ấn tượng sâu sắc…
XIN Cảm ơn quý thầy cô giáo
và các em học sinh

Giáo Viên: Nguyễn Minh Trí
Trường THPTThịnh Long - Hải Hậu - Nam Định
Mail : Trivanthinhlong@Gmail.com.vn
Website : http://violet.vn/tri8x/