Chào mừng quý thầy cô giáo về dự giờ thăm lớp
HÀO KHÍ ĐÔNG A 陳
Tiết : 37 PPCT
Tỏ lòng
(ThuËt hoµi)
Ph¹m Ngò L·o

GV : Nguyễn Minh Trí
Trường THPT Thịnh Long
I.Tìm hiểu chung
1.Tác giả:
Phạm Ngũ Lão đang mải lo việc nước khi đan sọt .
I-Tìm hiểu chung
1.Tác giả:
Phạm Ngũ Lão (1255-1320)
Là một tướng tài được Trần Quốc Tuấn tin dùng và gả con gái
- Có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên -Mông.
Làm quan cho nhà Trần(Tu?c quan N?i H?u).
- Thích đọc sách, ngâm thơ.
=> Văn võ song toàn.
- Sáng tác: + Thuật hoài
+ Viếng Thượng tướng quốc công Hưng Đạo Đại Vương
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác
- Bài thơ ra đời trước cuộc kháng chiến chống Mông -Nguyên lần thứ 2 ( 1285)
b. Nhan đề, thể loại:
* Nhan đề:
* Thể loại:
Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
- Thuật ( ? ) Kể, bày tỏ
- Hoài ( ? ) Nỗi lòng
Bày tỏ nỗi lòng
Bài thơ được làm theo thể thơ gì..?
II. Đọc-Hiểu văn bản
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu
Nam nhi vị liễu công danh trái
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu
(Phạm Ngũ Lão)
- Đọc:
Nguyên tác chữ Hán
Giọng hùng tráng, chậm rãi, nhịp 4/3
II. Đọc-Hiểu văn bản
- Đọc:
- Bố cục:
Em hãy tìm bố cục của bài thơ …?
+ Hai câu đầu: Vẻ đẹp con người và quân đội nhà Trần.

+ Hai câu sau: Nỗi lòng,vẻ đẹp tâm hồn, nhân cách, lí tưởng của tác giả.
II.Đọc-Hiểu văn bản
1.Hình tượng con người và quân đội thời Trần:
a)Hình tượng con người thời Trần:
“Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu “
(Múa giáo non sông trải mấy thu)
+ “Hoành sóc”  Cắp ngang ngọn giáo (Vữngchãi, kiêu hùng,chủ động)
+ “Múa giáo” (không hoành tráng)

Tư thế:người tráng sĩ hiên ngang lẫm liệt, vững chãi và tự tin.

So sánh bản dịch thơ và phiên âm
chỉ ratư thế của con người
qua câu thơ?
Tư thế hiên ngang ấy được đặt trong
bối cảnh không gian và thời gian nào?
Bối cảnh con người xất hiện:
+ Không gian: “Giang sơn”: Rộng lớn nâng tầm vóc người anh hùng ngang tầm vũ trụ.
+ Thời gian: “Kháp kỷ thu”: kéo dài ròng rã, mà vẫn không mệt mỏi, thật kì vĩ.

- Nghệ thuật cách điệu, khoa trương, người anh hùng vệ quốc hiện lên với vẻ đẹp hiên ngang, oai hùng.







Qua đây ta thấy người anh hùng vệ quốc hiện lên với vẻ đẹp của dáng dấp và ý chí ra sao?
II. §äc-HiÓu v¨n b¶n.
1) Hình tượng con người và quân đội thời Trần:
a) Hình tượng con người thời Trần:
Vẻ đẹp con người thời Trần : Tầm vóc,tư thế hành động lớn lao,kì vĩ.
§ã lµ h×nh ¶nh tr¸ng sÜ ®Ñp, cã tÝnh chÊt sö thi hoµnh tr¸ng, lµ biÓu hiÖn cña “Hµo khÝ §«ng A”.

“Hào khí Đông A”
Khí thế hào hùng của đời Trần nhưng cũng là khí thế hào hùng của cả dân tộc suốt từ thế kỉ X đến thế kỉ XIV.

Đây là cách nói chiết tự

Chữ (Đông) + Bộ (A) = Chữ (Trần)
b) Hình tượng quân đội thời Trần:
Câu 2: “Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu”

+ Hình ảnh ba quân:  Quân đội thời Trần nói chung:
 Ba quân như hổ báo, khí thế hùng dũng nuốt trôi trâu: tượng trưng cho sức mạnh dân tộc.
+ Thủ pháp: so sánh, phóng đại
cường điệu.

=>vẻ đẹp của thời đại…

Em có cảm nhận gì về sức mạnh của quân đội nhà Trần qua hình ảnh: “Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu” ?
Tóm lại: hai câu đầu là hình tượng con người (tráng sĩ) lồng vào hình tượng quân đội đời Trần (dân tộc) thật đẹp, hấp dẫn, sảng khoái.
 Đó là sự chân thực của thời đại, đất nước.
Qua 2 câu thơ đầu, hình ảnh con người cá nhân và
thời đại hiện lên trong mối quan hệ như thế nào?
II.Đọc-Hiểu văn bản:
2) Nỗi lòng tác giả:
“Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu”
a. Quan niệm về công danh:
- Chí làm trai trong XHPK: Lập công (để lại sự nghiệp),
lập danh (để lại tiếng thơm).
- Quan niệm của nhà thơ: Coi công danh như món nợ phải trả, nghĩa vụ phải hoàn thành với nước, với dân.
Câu thơ 3; thể hiện chí lớn lập công danh trong sự nghiệp cứu nước,cứu dân.
Qua cụm từ “Công danh nam tử”, hãy cho biết người xưa
quan niệm thế nào công danh và chí làm trai?
Vậy nhà thơ quan niệm ra sao về “công danh” qua câu thơ thứ 3?

Phạm Ngũ Lão là vị tướng tài đã từng lập nhiều
chiến công lớn cho đất nước vậy mà vẫn coi mình
còn mắc nợ “công danh”, qua đó giúp em hiểu gì
về con người nhà thơ?
2) Nỗi lòng tác giả:

b. Nhân cách cao đẹp:
“Thẹn”: Vì chưa có tài mưu lược lớn như Vũ Hầu-người nổi tiếng nhân đức, mưu lược, có tài dùng binh, giúp Lưu Bị lập nên nhà Thục.
Cái “thẹn” làm nên một nhân cách lớn với hoài bão lớn về tài năng, mưu lược, lập được nhiều chiến công lớn cho đất nước…
Vũ Hầu (Gia Cát Lượng)
Câu 4: “Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu”
Ở câu thơ cuối, nhà thơ nhắc tới cái “thẹn”, vì sao lại thẹn với Vũ Hầu
Qua nỗi thẹn ấy, ta hiểu thêm điều gì về nhân cách nhà thơ?
III. T?ng k?t


1.Nội dung: Bài thơ thể hiện được cảm hứng yêu nước với lý tưởng và nhân cách cao cả mang hào khí thời đại (Hào khí Đông A)
2.Nghệ thuật: Bài thơ ngắn gọn ,súc tích , cô đọng, bút pháp nghệ thuật hoành tráng có tính sử thi, hình ảnh giàu sức biểu cảm.
? Vẻ đẹp hiên ngang, hùng dũng của người anh hùng không chỉ có vẻ đẹp ý chí mà còn có cái "tâm" đẹp.
Qua những nội dung phân tích trên,
hãy rút ra những giá trị nội dung và
nghệ thuật của bài thơ “Tỏ Lòng”?
 Tãm l¹i, h×nh ¶nh trang nam nhi ®êi TrÇn lµ vÎ ®Ñp cao c¶ cña con ng­êi mang lÝ t­ëng v× d©n, v× n­íc
 LÝ t­ëng nµy sÏ lµ nguån ®éng viªn, tÊm g­¬ng s¸ng cho mäi thÕ hÖ thanh niªn ViÖt Nam häc tËp trong việc rÌn ®øc, luyÖn tµi ®Ó phông sù ®Êt n­íc h«m nay vµ m·i m·i mai sau.
Em có cảm nhận gì
về giá trị tư tưởng to lớn của bài thơ với thế hệ trẻ hôm nay?
HÀO KHÍ ĐÔNG A - KHÍ THẾ NGẤT TRỜI CỦA CON NGƯỜI THỜI TRẦN
Củng cố v� luyện tập:
* Câu1: Hình ảnh "hoành sóc" thể hiện di?u gỡ?
Khí thế sục sôi
Tư thế hiên ngang
Lòng can đảm
í chí mạnh mẽ
* Câu 2: Cụm từ " Khí thế nuốt trôi trâu" được hiểu là?
Khí phách mạnh mẽ
Khí phách hiên ngang
Khí phách lão luyện
Khí phách anh hùng

* Câu 3: Bài thơ " Tỏ lòng" gợi cho em cảm nhận được?
Lý tưởng của người trai trẻ thời Trần
ý chí sắt đá của con người thời Trần
Ước mơ công hầu, khanh tướng thời nhà Trần
ý nguyện về sự hi sinh con người thời Trần
* Câu 4: Cảm hứng chủ đạo qua hai câu thơ cuối thể hiện?
Lý tưởng công danh
Ước mơ về cuộc sống thanh bình
Tấm lòng thương dân tha thiết
Cái chí , cái tâm của người anh hùng
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
 Häc thuéc bµi th¬ “Tá lßng”: phiªn ©m , dÞch nghÜa
 N¾m ®­îc néi dung nghÖ thuËt cña bµi
ViÕt mét ®o¹n v¨n nãi lªn c¶m nhËn cña em vÒ “Hµo khÝ §«ng A” qua bµi th¬ “ Tá lßng” cña Ph¹m Ngò L·o?
 §äc , so¹n bµi “ C¶nh Ngµy hÌ” cña NguyÔn Tr·i theo c©u hái SGK, Trang 118,119
Th?c hi?n : Nguy?n Minh Trớ
http://violet.vn/tri8x/
Kính Chúc Sức Khoẻ Quý Thầy Cô